W 2026 roku przypada 10. rocznica śmierci Zofia Wolska – wybitnej rzeźbiarki urodzonej w Zagnańsku koło Kielc, związanej z regionem świętokrzyskim i należącej do grona najważniejszych polskich artystek powojennych.
Artystka przyszła na świat w 1934 roku w Zagnańsku. Była siostrą malarza Adama Wolskiego. Ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach, a następnie studiowała rzeźbę w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego. Była ostatnią studentką przyjętą do jego pracowni. W 1955 roku wraz z profesorem przeniosła się do Warszawy, gdzie kontynuowała naukę i współpracę aż do śmierci mistrza w 1965 roku.
Twórczość Zofii Wolskiej koncentrowała się przede wszystkim wokół człowieka – portretu, kompozycji figuralnej oraz rzeźby pomnikowej. Artystka tworzyła zarówno monumentalne realizacje plenerowe, jak i kameralne kompozycje ceramiczne oraz drobne formy rzeźbiarskie.
Na trwałe wpisała się w krajobraz regionu świętokrzyskiego jako autorka wielu ważnych pomników i realizacji upamiętniających. Stworzyła m.in. Pomnik Rozstrzelanych w Kielcach przy ul. Urzędniczej (1961), Pomnik Partyzantów Ziemi Kieleckiej w Świętej Katarzynie (1962) oraz pomnik Stefana Żeromskiego w Kielcach (1964). Jest również autorką tablicy upamiętniającej pobyt Tadeusza Kościuszki w Kielcach, odsłoniętej w 1962 roku na elewacji domu Wójtostwa przy ul. Leonarda.
Poza regionem realizowała prestiżowe projekty pomnikowe w kraju i za granicą. Była współautorką Pomnika Żołnierza Polskiego i Niemieckiego Antyfaszysty w Berlinie oraz autorką rzeźb do pomników Marcelego Nowotki i Juliana Marchlewskiego w Warszawie. Szczególne miejsce w jej dorobku zajmuje także cykl rzeźb inspirowanych postacią Fryderyka Chopina, tworzony od 1975 roku. Dzieła z tego cyklu znajdują się m.in. w Żelazowej Woli, Valldemossie na Majorce oraz na warszawskim lotnisku Okęcie.
Zofia Wolska była artystką o międzynarodowym dorobku. Odbywała podróże studyjne i korzystała z prestiżowych stypendiów, m.in. Departamentu Stanu USA, Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku oraz Senatu Berlina. Wykładała gościnnie w Hochschule der Künste w Berlinie Zachodnim, a w latach 1982–1989 prowadziła w Düsseldorfie Galerię Polskiej Sztuki Współczesnej „Ars Polona”.
Od lat 90. współpracowała z Kancelarią Prezydenta RP i Rządem RP. Jej rzeźby były wręczane najważniejszym osobistościom świata polityki i kultury. Wśród osób, które otrzymały dzieła artystki, znaleźli się m.in. Jimmy Carter, Ronald Reagan, François Mitterrand, Václav Havel, Hillary Clinton oraz Jan Paweł II.
Prace Zofii Wolskiej znajdują się dziś w zbiorach muzealnych i prestiżowych przestrzeniach publicznych w Polsce i za granicą, m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie i Wrocławiu, Muzeum Wojska Polskiego oraz Muzeum Śląska Opolskiego.
Opracował Leszek Dziedzic TPK