Marta Hubicka (ur. 5 maja 1877 w Nasielsku, zm. 21 grudnia 1935 w Warszawie) – związała się z regionem świętokrzyskim 1 września 1919 roku, gdy rozpoczęła pracę nauczycielki w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Kielcach. W szkole tej do emerytury (1933 rok) uczyła języka polskiego i historii, wychowując jednocześnie młodzież w duchu patriotyzmu, propagując krajoznawstwo i zamiłowanie do historii. Organizowała odczyty, wycieczki (wspólnie z Edmundem Massalskim). Opiekowała się szkolnym Kołem Historyczno-Krajoznawczym im. Stanisława Staszica. Podarowała uczniom aparat fotograficzny. Z jej inspiracji członkowie koła gromadzili okazy etnograficzne i materiały do zbiorów regionalnych. Prowadziła zajęcia teoretyczne na kursie przewodników turystycznych po Górach Świętokrzyskich dla członków szkolnego koła krajoznawczego. Jednym z jej wychowanków był późniejszy autor przewodnika po Górach Świętokrzyskich i kustosz Muzeum Regionalnego w Kielcach Sylwester Kowalczewski. Marta Hubicka opiekowała się powstałym z jej inicjatywy w 1925 roku samorządem szkolnym, który nosił nazwę Bratnia Pomoc.
Pasjonatka Ziemi Kieleckiej, angażowała się w działalność zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Kielcach. Jako jedna z pierwszych kobiet uzyskała uprawnienia przewodnika po Górach Świętokrzyskich. W latach 1923–1925 była sekretarzem oddziału, a w latach 1928-1929 i 1931 roku - prezeską. Przygotowywała odczyty, prelekcje i wystawy. Z ramienia PTK uczestniczyła w pracach społecznego komitetu, którego celem była restauracja pałacu biskupów krakowskich w Kielcach. Ściśle współpracowała z kustoszem Muzeum Regionalnego PTK Tadeuszem Szymonem Włoszkiem –– pomagała mu w organizacji wydarzeń m.in. wystawy z okazji setnej rocznicy wybuchu powstania listopadowego. Wspólnie z Edmundem Padechowiczem zorganizowała wystawę „Pokaz książki polskiej”. Zainicjowała wytyczenie w 1926 r. pierwszego szlaku turystycznego w Górach Świętokrzyskich. Była członkinią Wojewódzkiego Komitetu Turystyki w Kielcach. Odznaczona tytułem Członkini Honorowej Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.
Publikowała liczne artykuły dotyczące krajoznawstwa w „Gazecie Kieleckiej” i w roczniku „Ziemia” – czasopiśmie PTK, nie tylko o Kielcach i Górach Świętokrzyskich, ale także o wschodnich rubieżach II Rzeczpospolitej czy Tatrach. Autorka lub współautorka publikacji o Ziemi Kieleckiej.
Należała do inicjatorów utworzenia Towarzystwa Miłośników Sztuki. Pasjonowała się także sztuką ludową.
W 1933 roku przeszła na emeryturę. Przeniosła się do Warszawy, gdzie zmarła. Została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim, grób nie zachował się.
W kolekcji sztuki współczesnej Muzeum Narodowego w Kielcach znajduje się olejny portret Marty Hubickiej autorstwa Henryka Czarneckiego.
„Ś.p. Marta Hubicka ukochała ziemię Kielecką, jej piękno i historię i pozostawiła pamiątkę po sobie w postaci pięknych monografii o naszej ziemi, i zasłużyła sobie na wdzięczną pamięć społeczeństwa Kieleckiego” – napisano (pisownia oryginalna) w nekrologu zamieszczonym w „Gazecie Kieleckiej” z 31 grudnia 1935 roku. 21 grudnia 2025 roku mija 90. rocznica śmierci zasłużonej dla Kielecczyzny krajoznawczyni, przewodniczki po Górach Świętokrzyskich, prezeski Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Kielcach, nauczycielki, autorki artykułów i publikacji o Ziemi Kieleckiej, działaczki społecznej zaangażowanej w początki muzealnictwa, ochronę zabytków i w rozwój życia kulturalnego naszego miasta. Mimo tych zasług, Marta Hubicka wciąż nie doczekała się w Kielcach ani w regionie żadnego upamiętnienia.
Opracowała: Agnieszka Gołębiowska
Bibliografia:
• Andrzej Rembalski, Marta Hubicka (1877-1935) – kielecka nauczycielka i krajoznawczyni, „Ziemia" 2024 cz. 2, s. 257-272, Warszawa 2024, ISSN 0513-997X.
• Anna Prędotka, Marta Hubicka – pasjonatka środowiska krajoznawczego, „Świętokrzyskie – Środowisko, Dziedzictwo Kulturowe, Edukacja Regionalna", nr 17 (21), s. 98.
• Marzena Nosek, Nie(d)ocenione: kobiety w dziejach Kielc do 1939 roku, Kielce: Agencja JP, 2018, ISBN 978-83-65508-22-5 (pol.).
• Wł. Red Piotrowski, „Gazeta Kielecka", 1935, R.66, nr 358, 31 grudnia 1935 [dostęp 2025-03-14].