Architekt prawdziwego modernizmu w Kielcach – Romuald Kasicki
Dwadzieścia lat pomiędzy odzyskaniem niepodległości a katastrofą września 1939 roku to dla Kielc lata szybkiego rozwoju przestrzennego i lata budowy wielkiej liczby nowych budynków. Jak się łatwo domyślić, otworzył się spory rynek pracy dla architektów. Przewinęło się ich wielu, niektórzy, chociaż w Kielcach działali krótko, zapisali się chwalebnie w dziejach polskiego modernizmu, jak Wacław Nowakowski. Do tych, którzy od dawna związani byli z miastem, doszli nowi, a których nazwiska zostały dzisiaj zapomniane: Wacław Borowiecki, Witold Gąsiorowski (architekt miejski i autor, między innymi, pierwszego kieleckiego dworca autobusowego przy obecnej ul. Panoramicznej), Leon Choroszuch czy może Choroszucha, bo i tak się podpisywał na zachowanych projektach architektonicznych. To tylko niektórzy. W latach 30. XX wieku pojawił się, niezwykle enigmatyczny, bo niemal niczego o nim samym nie wiadomo, architekt, który wniósł do architektonicznego pejzażu Kielc powiew prawdziwego modernizmu – Romuald Kasicki. Z pewnością nie był to modernizm w wersji awangardowej, jak czasem z upodobaniem się mówi: Corbusierowskiej. Jednak aspirujące do pewnej wielkomiejskości – prowincjonalne przecież miasto, dzięki jego projektom zyskało sznyt niemal warszawski. Dotyczy to głównie nowej, jeszcze niedawno pustej, a od lat 20. intensywnie zabudowywanej części pomiędzy ul. Czystą (dzisiaj Paderewskiego) a Żelazną, końcowego odcinka ul. Sienkiewicza i Paderewskiego oraz ulic Złotej i Żytniej. Z niespotykanym dawniej w mieście rozmachem powstawały okazałe budynki, jak i luksusowe, niewielkie śródmiejskie kamieniczki, a właściwie „wille”.
Pracujący w tym czasie w Kielcach Romuald Kasicki był autorem bardzo wielu projektów architektonicznych i budowlanych. Większość z ich to oczywiście niewielkie proste budynki, właściwie często przedmiejskie domki o standardzie dawnych wiejskich chat – tylko na takie stać było większość Kielczan, decydujących się na zdobycie własnego mieszkania. Rzeczywiste możliwości zawodowe Kasickiego pokazuje jednak nowoczesne śródmiejskie kamienice, właśnie w nowej dzielnicy przydworcowej.
Wielkie i wygodne, żeby nie powiedzieć, że luksusowe jak na warunki kieleckie – kamienice przy Paderewskiego 18, 16, 14, 12 i 10 – ta środkowa zniszczona w 1939 roku, dwie ostatnie – na rogu ul. Solnej rozebrane całkiem niedawno, wniosły do miasta rzeczywisty powiew nowoczesności. No i ta najciekawsza przy Paderewskiego 9, z rozrzeźbioną elewacją. Postawiona w latach 1936-37 dla Izraela Krajzmana, z lokalami usługowymi na parterze, jeszcze odrobinę nawiązywała swoją „miękką” formą fasady do tradycji kieleckiej kamienicy. Ale już następna, której budowę przerwał wybuch II wojny światowej, pozwoliła mieszkańcom poznać surowy urok stuprocentowego modernizmu. To zachowana do naszych czasów, obecnie malachitowo-zielona, kamienica przy Sienkiewicza 60A, zaprojektowana dla Stanisława Srzednickiego w 1939 r.
I jeszcze kilka dużych budynków przy Sienkiewicza i Paderewskiego, ale także cała grupa wygodnych jednorodzinnych domów, a właściwie willi w nowej dzielnicy wzdłuż i w okolicach dawnej ul. Kąpielowej – to okolice dzisiejszej Winnickiej – oraz w nowej spokojnej dzielnicy Kolonia-Ogród, lepiej kojarzonej pod nazwą Baranówek. I jeszcze projekty budynków komercyjnych: od hal przemysłowych dla kieleckiej SHL-ki, po kameralne budki handlowe w różnych częściach miasta.
Tym bardziej szkoda, że o tym tak ważnym dla międzywojennych, ale też i dzisiejszych Kielc, architekcie wiemy tak mało.
Romuald Kasicki zmarł 15 lutego 1946 r.
Opracował Krzysztof Myśliński TPK